Waarom een assessment verder kijkt dan zichtbaar gedrag

Voor veel mensen roept een assessment spanning op.
Doe ik het wel goed?
Ben ik geschikt voor deze functie?
Waar word ik op beoordeeld?

Die spanning is begrijpelijk. Veel mensen denken dat een assessment vooral kijkt naar wat zij laten zien: hoe zij communiceren, samenwerken, leidinggeven of beslissingen nemen. Toch draait een goed assessment niet om goede of foute antwoorden. Het doel is om inzicht te krijgen in iemands kwaliteiten en ontwikkelpunten. Daarom is een assessment meer dan een momentopname. Om een compleet beeld te krijgen, wordt gekeken vanuit verschillende invalshoeken, zoals capaciteiten, persoonlijkheid, gedrag, drijfveren en vaardigheden. En de hele dag door.

Persoonlijkheid en gedrag zijn niet hetzelfde

Een veelvoorkomend misverstand is dat persoonlijkheid en gedrag hetzelfde zijn. Persoonlijkheid bestaat uit relatief stabiele kenmerken die over langere tijd herkenbaar blijven. Gedrag is wat iemand daadwerkelijk laat zien in een specifieke situatie.

Gedrag wordt niet alleen beïnvloed door persoonlijkheid, maar ook door de omgeving, eerdere ervaringen, normen, overtuigingen en de opvoeding. Daardoor laten mensen niet altijd direct zien wat er op basis van hun persoonlijkheid mogelijk is.

Het topje van de ijsberg

Een veelgebruikte metafoor binnen assessments is het ijsbergmodel van McClelland. Daarbij vormt zichtbaar gedrag slechts het gedeelte van de ijsberg dat boven water uitsteekt en zichtbaar is. Onder de oppervlakte bevindt zich een veel groter deel dat minder zichtbaar is, maar wel invloed heeft op wat boven water zichtbaar wordt.

Onder dat oppervlak liggen factoren zoals persoonlijkheid, waarden, drijfveren, motivaties, overtuigingen en opvattingen. Deze factoren bepalen mede hoe iemand naar situaties kijkt, keuzes maakt en reageert op anderen.

Waarom assessments onder de oppervlakte kijken

Wanneer we alleen naar gedrag kijken, zien we niet altijd het hele verhaal. Een assessment onderzoekt daarom ook de factoren die minder zichtbaar zijn. Welke persoonlijkheidskenmerken spelen een rol? Niet bij iedereen komen persoonlijkheidskenmerken direct tot uiting in gedrag. Overtuigingen of ervaringen kunnen ervoor zorgen dat bepaalde kwaliteiten minder zichtbaar zijn dan ze in werkelijkheid zijn.

Door ook deze onderliggende factoren mee te nemen, ontstaat niet alleen inzicht in wat iemand vandaag laat zien, maar ook in wat iemand waarschijnlijk kan ontwikkelen. Door verder te kijken dan het zichtbare gedrag ontstaat een completer beeld van de mogelijkheden en ontwikkelkansen van een kandidaat.

Gedrag is ontwikkelbaar

Persoonlijkheidskenmerken zijn relatief stabiel, maar gedrag is veel flexibeler. Mensen kunnen leren om effectiever te communiceren, beter planmatig te werken, steviger op te treden of juist meer ruimte te geven aan anderen.

Dat betekent niet dat iemand een ander persoon wordt. Het betekent dat iemand leert om zijn of haar natuurlijke kwaliteiten op een andere manier of in een andere situatie in te zetten.

Een assessment kijkt daarom niet alleen naar de huidige situatie, maar ook naar de ontwikkelmogelijkheden die aanwezig zijn.

Ontwikkeling begint met inzicht

Ontwikkeling begint vaak met inzicht. Wanneer duidelijk wordt welke persoonlijkheidskenmerken, drijfveren en overtuigingen achter gedrag schuilgaan, ontstaat een beter begrip van zowel kwaliteiten als ontwikkelpunten.

Een assessment helpt om deze patronen zichtbaar te maken. Niet om iemand in een hokje te plaatsen, maar om beter te begrijpen waar sterke punten liggen, welke factoren gedrag beïnvloeden en waar groeimogelijkheden aanwezig zijn.

Een ontwikkelassessment maakt zichtbaar welke kwaliteiten iemand van nature meebrengt, welke factoren van invloed zijn op het gedrag en waar ontwikkelkansen liggen. Want ontwikkeling gaat uiteindelijk niet over het worden van iemand anders. Het gaat over het effectiever benutten van wat al aanwezig is.

Bij Bunt Groep helpen we familiebedrijven sterker maken. Benieuwd hoe we jullie als familiebedrijf kunnen helpen? Neem dan contact met ons op.

Jacolieke Slingerland

Assessmentpsycholoog