Vasthouden of vernieuwen?
3 tradities die innovatie in familiebedrijven remmen

Vasthouden of vernieuwen? 3 tradities die innovatie in familiebedrijven remmen

Tradities zijn een belangrijke kracht van familiebedrijven. Ze zorgen voor herkenbaarheid, verbondenheid en continuïteit. Maar wat als diezelfde tradities vernieuwing in de weg staan?

Een bedrijf kan alleen op lange termijn succesvol blijven als het zich aanpast aan veranderingen in de omgeving. Klanten veranderen, technologie ontwikkelt zich en concurrenten zitten niet stil. Dat vraagt om innovatie: nieuwe producten en diensten, andere werkwijzen of een andere manier van organiseren.

 

In familiebedrijven kan dat ingewikkeld zijn. Achter vertrouwde producten, werkwijzen en organisatievormen gaat vaak een familiegeschiedenis schuil. Wat voor de ene generatie een logische vernieuwing is, kan voor de andere voelen als afscheid nemen van iets waardevols. 

Drie herkenbare tradities laten zien hoe dat werkt. 

 

1. Vasthouden aan wat ons groot heeft gemaakt

Veel familiebedrijven zijn groot geworden met een specifiek product, een bepaalde dienst of bijzondere vakmnschap. Vaak heeft de oprichter daar jarenlang zijn ziel en zaligheid in gelegd.

Denk aan een productiebedrijf dat al tientallen jaren bekendstaat om een bepaald product. De oprichter heeft er een succesvolle onderneming mee opgebouwd. Inmiddels neemt de vraag af en ziet de volgende generatie betere kansen met nieuwe producten. Ze wil daarom de productie beëindigen.

 

Zakelijk gezien een logische keuze, maar voor de oprichter betekent het afscheid nemen van iets waarmee hij het bedrijf groot heeft gemaakt. Hier raakt innovatie aan loyaliteit. De opvolgers willen vernieuwen, maar ook recht doen aan hun voorganger. En de oprichter moet accepteren dat wat vroeger succesvol was, niet vanzelfsprekend de beste keuze voro de toekomst is. 

 

Wat kun je doen?

Erken de waarde van het verleden, maar beoordeel de toekomst van producten en diensten op basis van actuele marktonwikkleingen. Bespreek ook wat het lostlaten voor beide generaties betekent. Zo voorkom je dat een zakelijke discussie ongemerkt persoonlijk wordt. 

 

2. Vasthouden aan de vertrouwde manier van werken

In veel familiebedrijven hebben werkwijzen hun waarde jarenlang bewezen. Ze zijn onderdeel geworden van de bedrijfscultuur. Neem een handelsbedrijf dat traditioneel verkoopt via persoonlijke relaties met zakelijke klanten. De verkopers kennen hun klanten en hebben veel vertrouwen opgebouwd. De nieuwe generatie ziet kansen om daarnaast een webshop te ontwikkelen, zodat klanten ook zelf kunnen bestellen en nieuwe doelgroepen bereikbaar worden.

 

Maar dat roept vragen op. Gaat digitalisering niet ten koste van het persoonlijke contact? En waarom iets veranderen wat goed werkt? Het risico is dat de discussie vooral gaat over het beschermen van bestaande werkwijzen, in plaats van over veranderende klantbehoeften. Terwijl juist de combinatie kansen biedt. De persoonlijke betrokkenheid blijft behouden, maar de manier waarop klanten worden bediend, verandert. 

 

Wat kun je doen?

Begin bij de klant. Welke behoeften veranderen en hoe kun je daarop inspelen? Onderzoek hoe nieuwe en bestaande werkwijzen elkaar versterken. Door klein te beginnen en ervaring op te doen, hoeft vernieuwing geen afscheid van het vertrouwde te betekenen.

 

 

3. De familie houdt de touwtjes in handen

Wat kun je doen?

Bespreek welke rol de familie wil vervullen en wat de organisatie nodig heeft om verder te groeien. Maak duidelijke afspraken over verantwoordelijkheden en besluitvorming. En geef leidinggevenden ook daadwerkelijk de ruimte om hun werk te doen. Betrokken blijven hoeft niet te betekenen dat je overal meebeslist. 

 

Loslaten om verder te komen

Deze voorbeelden laten zien dat innovatie in familiebedrijven niet alleen een zakelijke aangelegenheid is. Het raakt ook aan de geschiedenis, identiteit en onderlinge verhoudingen van de familie.

Voor de overdrager is het de uitdaging om los te laten wat hij heeft opgebouwd. Voor de opvolger is het belangrijk voldoende vrijheid te ervaren om eigen keuzes te maken. Dat vraagt iets van beide generaties.

 

Maar terwijl de familie bezig is met haar eigen tradities en onderlinge verhoudingen, verandert de wereld buiten het bedrijf gewoon door. Klanten wachten niet en concurrenten ontwikkelen zich verder. Wie onvoldoende meebeweegt, loopt het risico de aansluiting te verliezen.

De vraag is daarom niet welke tradities we koste wat kost moeten behouden, maar welke bijdragen aan de toekomst van het bedrijf. En van welke gewoontes en werkwijzen we misschien afscheid moeten nemen. 

 

"Misschien is de mooiste manier om het levenswerk van de vorige generatie voort te zetten, niet door te blijven doen wat zij deed, maar door te blijven ondernemen zoals zij dat ooit heeft gedaan."

 

Welke traditie helpt jullie familiebedrijf vooruit, en welke staat vernieuwing misschien in de weg? 

Neem die vraag eens mee in het volgende gesprek met de familie of het managementteam. En merk je dat het lastig is om bestaande patronen te doorbreken? Bij Bunt Groep helpen we familiebedrijven om deze vraagstukken bespreekbaar te maken en samen stappen te zetten richting de toekomst. Thuis in het Familiebedrijf. 

 

Henk Hop

Adviseur familiebedrijven